काठमाडौँ – शासन व्यवस्था परिवर्तन भएर नेपाल गणतन्त्रात्मक मुलुक भएको ११ वर्ष पूरा भएको छ । २०६२–०६३ को जनआन्दोलनपछि भएको संविधानसभा निर्वाचनबाट निर्वाचित संविधानसभाको पहिलो बैठकले २०६५ जेठ १५ गते नेपालमा राजतन्त्रको अन्त्य गरि गणतन्त्रको घोषणा गरेको थियो । सोही दिनको सम्झनामा हरेक वर्ष जेठ १५ का दिन गणतन्त्र दिवस मनाउने गरिएको हो । शासन व्यवस्था नै परिवर्तन भएको दशक नाघेको हो । यस बिचमा संविधानसभाबाट जारी भएको संविधान अनुसार संघीय व्यवस्था अनुरुपको राज्य संरचना सञ्चालनका लागि तीन तहको चनाव भइ अहिले देशको शासन व्यवस्था सोही अनुरुप चलिरहेको छ ।

केन्द्रमा रहेको अधिकार स्थानीय र प्रदेश सरकारमा गएकाले कामकाजमा सहज भएको बताइन्छ । तर पनि शासन व्यवस्था परिवर्तन भएपछिका जनअपेक्षाहरु भने पूरा हुन नसकेको गुनासो उस्तै छ । नागरिक स्तरसम्म महसुस हुने गरि परिवर्तनको अनभूति पुग्न सकेको छैन । त्यसमाथि शान्ति सुरक्षाको अवस्था पछिल्लो समय अपेक्षाकृत हुन सकेको छैन । शान्ति र स्थायित्वको अपेक्षामा रहेका नागरिक पछिल्लो समय भइरहेका बम आतंकका कारण त्रसित छन् । सरकारले शान्ति सुरक्षाको अवस्था मजबुद रहेको बताए पनि सो अनुसारको अनुभूति हुन सकेको छैन । यसले गर्दा गणतन्त्रमाथि नै चुनौति थपिएको विश्लेषण गरिन्छ ।

भ्रष्टाचार तथा नेताहरुका कायम सुविधाभोगी प्रवृत्तिले पनि जनतामा निराशा पैदा गरेको छ । र पनि नागरिकमा गणतन्त्रसँग जोडिएर रहेका आश तथा अपेक्षाहरु पूरा गर्नु निर्वाचित सरकार एवम् सम्बद सबैको दायित्व हो । यसैबिच १० वर्षे सशस्त्र युद्ध र १९ दिने जनआन्दोलनको बलमा राजतन्त्रको अन्त्य गरि गणतन्त्र स्थापना भएको दिनको सम्झनामा मनाउन लागिएको गणतन्त्र दिवसको अवसरमा बुधबार राष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारीले गणतन्त्र स्मारकको उद्घाटन गर्दै छिन् । नारायणहिटी दरबार संग्रहालय परिसरमा गणतन्त्र स्मारक निर्माण भएको हो ।