· निर्वाचित स्थानीय सरकार आएपछि भएका उल्लेखनीय कामको नाम लिनु पर्दा कुन–कुन कामलाई लिनुहुन्छ ? फोहोर बनेपाको चुनौती नै बनेको देखियो, यसको व्यवस्थापन के कसरी भइरहेको छ ?

हामी स्थानीय तहमा जनताबाट निर्वाचित भएर आउँदा विल्कुल नयाँ थियौं । निर्वाचनपछि बनेको स्थानीय सरकारको उपप्रमुखलाई बजेट विनियोजन गर्ने संयोजकको रुपमा जिम्मेवारी दिइएको छ । सरकार नयाँ भए पनि हाम्रो बनेपा नगरको सरकारले विवेक पु¥याएर बजेट बनाउँदै आएको छ । हाम्रो सरकारले प्रस्तुत गरेका योजना र बजेटका आधारमा हामीले उल्लेखनीय कामहरु सम्पन्न गरेका छौं ।

नगरबासीको स्वास्थ्यको क्षेत्रमा हामीले मोतियााबिन्दु न्यूनीरकणका लागि प्रत्येक घरमा स्वयंसेविका पठाएर मोतियाबिन्दुका रोगी भए नभएको पहिचान ग¥यौं । यसलाई व्यापक बनाउनका लागि हामीले एउटा व्यापक अभियान नै चलायौं । त्यस अभियानबाट पहिचान भएका झन्डै तीन सयभन्दा बढी मानिसहरुको शल्यक्रिया सफलतापूर्वक सम्पन्न भएको छ । ती मध्ये १० जना चाहिँ मोतियाबिन्दु भएर अब आँखा देख्दिन भनेर उपचार गर्न नसकी बसेका नागरबासीहरु रहेका थिए । उपचारपछि अहिले उहाँहरु आँखा देख्नसक्ने हुनुभएको छ । हामीले २ बर्ष अगाडि यो अभियान चलाए पनि यसलाई चालु आर्थिक वर्षमा पनि निरन्तरता दिइएको छ ।

अर्को चाहिँ कृषि बालिमा किसानले धेरै विषादी प्रयोग गरेकाले ग्रामीण भेगका महिला दिदि–बहिनीहरु स्तन तथा पाठेघर क्यान्सरबाट मृत्युको मुखमा पुगिरहेका छन् । यो अवस्थालाई हटाउन हाम्रो नगरपालिकाको १४ वटै वडामा स्तन तथा पाठेघरको क्यान्सर परीक्षण सम्बन्धी कार्यक्रम ग¥यौ । परीक्षणबाट रोग पत्ता लागेका रोगीहरुलाई हामीले निःशुल्क अप्रेशनको व्यवस्था मिलायौं ।

त्यसैगरी पूर्वाधार विकासको क्षेत्रमा आवश्यक बजेटको व्यवस्था गरी विभिन्न योजनाहरु सम्पन्न गरेका छौं । त्यसमध्ये एकदेखि अर्को वडा जोडिने सडक निमार्णको कामहरु विशेष गरेका छन् ।

फोहोर मैलाको व्यवस्थापनको विषयमा नगरपालिकाले विशेष योजना बनाएर काम थालेको छ । स्थानीय सरकार बनेपछि फोहोर मैलाको व्यवस्थापन गर्न हामीले सक्दो प्रयास ग¥यौं । बनेपा नगरपालिकाको सबैभन्दा ठूलो चुनौतीको बिषय नै यही फोहोर मैला व्यवस्थापन हो भन्ने हाम्रो पनि ठम्याई होे । त्यसका लागि हामीले नगरपालिकाकै चतुरे भन्ने ठाउँमा दीर्घकालिन फोहोर ब्यवस्थापन गर्ने कामको शुरुवात गरेका छौं । फोहोर व्यवस्थापनका लागि त्यहाँ ११ रोपनी जग्गा खरिद गरिएको छ । त्यस स्थानको आसपासमा अन्य सार्वजनिक जग्गा पनि भएकाले अब नगरपालिकासँग फोहोरमैला व्यवस्थापनको लागि करिब १०० रोपनी जग्गाको व्यवस्था भएको छ । यो चुनौती रहेको फोहोरमैला व्यवस्थानमा नगरपालिकाले प्राप्त गर्न सकेको ठूलो उपलब्धी नै हो ।

त्यसैगरी हामी निर्वाचित भएर आएपछि अरनिको राजमार्गको दायाँबायाँ अतिक्रमण गरी बनाइएका घर÷टहरा भत्काइएको छ र सडकलाई फराकिलो बनाउने कामा भएको छ । त्यसैगरि हामीले कर्मचारीलाई कार्यालयमा नियमित गराउने उद्देश्यले ईलेक्ट्रोनिक हाजिरी मेसिनको व्यवस्था गरी सेवाग्राहीलाई प्रभावकारी सेवा उपलब्ध गराउने प्रयास गरेका छौं । त्यस्तै नगरले गुणस्तरीय पठनपाठनलाई ध्यानमा राखी नगरका विद्यालयमा समेत इेलेक्ट्रोनिक हाजिरी गर्ने व्यवस्था मिलाएका छौं ।

· तपाईहरुले निर्वाचनमा घोषणा गर्नुभएको कामका सूचीसँग यसले के कस्तो सम्बन्ध राखेको छ ?

वास्तबमा हामीले कुनै पनि बजेट निमार्ण गर्नुभन्दा पहिला चुनाबको बेला तयार पारेको घोषणा पत्र अगाडि राखेर नै तयार गर्ने गरेका छौं । त्यही घोषणा पत्रलाई आधार मानेर नीति तथा कार्यक्रम बनाउने गरिएको छ । अनि त्यही नीति तथा कार्यक्रमकै आधारमा हामीले बजेट बनाउँदै आएका छौं, भनेपछि हाम्रो घोषणापत्रमा उल्लेख गरिएका कामसँग, हाम्रा प्रतिवद्धतासँग यसको गहिरो सम्बन्ध रहेको छ भन्ने मलाई लाग्छ । जनतासँग हामीले गरेको प्रतिवद्धताकै आधारमा हामीले योजनाको छनौट र बजेटको व्यवस्था गरेका छौं भन्ने मेरो विश्वास हो ।

· अहिले सबै ठाउँमा त्यो नीति तथा कार्यक्रम अनुसार नै विकास निमार्णका काम भैरहेका छन् त ?

शुरुको वर्षमा नीति तथा कार्यक्रमअनुसार धेरै बजेट र कार्यक्रम बनाउन सकेनौं । तर गत बर्ष हामीले त्यसलाई थोरै परिमार्जन ग¥यौं । त्यति मात्र नभई हामीले विभिन्न राजनीतिक दलबाट प्रतिनिधित्व गर्ने व्यक्तित्वहरुलाई बोलाएर छलफल गर्दै झण्डै ५÷७ दिन नीति तथा कार्यक्रममा समय लगाएका थियौं । त्यसरी निर्माण गरिएको बजेट र योजनाहरुलाई हामीले कार्यान्वयनमा नराउनका लागि नगर कार्यपालिकालाई जागरुक बनाएका छौं । साथै ती योजनाहरुको अनुगमन पनि भएको छ । यसका आधारमा जनताका योजना र कार्यक्रमहरु कायान्वयन भएका छन् भन्ने नगरापालिकाको दावी छ ।

· अघिल्लो वर्षका योजनाहरु अनुगमनको कुरा गर्नुभयो, नगरका ती योजनाहरु अहिले कस्तो अवस्थामा रहेका छन् ?

गत बर्ष हामीले विषेश गरी पूर्वाधार विकासलाई बढी प्राथमिकता दिएका थियौ । नगर स्तरीय र वडा स्तरीय गरेर थुप्रै सडकहरु निर्माण भइसकेका पनि छन् । नगरपालिकाको अनुगमनबाट हामीले ९७ प्रतिशत योजनाहरु कार्यान्वन भएको पाएका छौं ।

· तपाई चाहिँ अनुुगमन समितिको संयोजक पनि हुनुनहुन्छ, निर्धारित कार्यक्रमहरु समयमै सकाउन कस्तो कस्तो खालको समस्या आउँदा रहेछन् ?

पक्कै पनि संविधानले प्रत्येक उपप्रमुख तथा उपाध्यक्षहरुलाई अनुगमनको योजना समितिको संयोजक तथा जाचपास समितिको संयोजक भनेर जिम्मेवारी तोकेको छ । बनेपा नगरपालिमा जति पनि विकास निमार्णका कामहरु भएका छन् । ती हरेक योजनाको अनुगमन गर्न म सम्बन्धित ठाउँमै पुग्ने गरेको छु । बिहानदेखि बेलुकासम्म भए पनि योजनामा आफैं पुग्छु । म प्रविधिक त होइन तर मेरो टिममा प्रशासनिक अधिकृत, प्रविधिक हुनुहुन्छ । स्थानीय तह बन्नुभन्दा अगाडि जुन योजनाको लागि बजेट निर्माण हुन्थ्यो त्यो योजना अनुरुप काम नभैकन पनि बजेट फरफारक हुन्छ भनिन्थ्यो । तर संबिधानले नगरपालिकाहरुलाई अहिले जे जिम्मेवारी दियो त्यसपछि चाहिँ प्रत्यक्ष अनुगमन गरेर मात्र बजेटको फरफारक गर्ने गरेका छौँ । यसो हँुदा बजेटको प्रभावकारी कार्यान्वयन भएको छ । हामीले फिल्डमा जति काम भएको त्यत्ति मात्रै रकम भूक्तानी दिने गरेको छौँ । सम्झौता अनुसार होइन । बनेपाको नगर सरकारलाई सुशासनयुक्त नगर बनाउने हामीले प्रयास गरेका छौं । नगरलाई परदर्शी बनाउनुछ । हामीले अहिले हिजोदेखि हुँदै आएका वेथितीलाई रोकेनौ भने भावी नेतृत्वलाई पनि निकै समस्या हुनेछ ।

· चालु आर्थिक बर्षमा चाहिँ कुन कुरालाई तपाईंको नगरले प्राथमिकता दिएको छ ?

गत दुई बर्षको बीचमा ठाउँठाउँमा बाटो नभएको कारण बिरामीलाई स्वास्थ्य चौकी ल्याउन र बालबालिकाहरुलाई स्कुल जान धेरै समस्या थियो । हामीले यस्ता समस्याहरु हटाउन बाटोको स्तरउन्नति गर्ने कार्यक्रमलाई विशेष महत्व दिएका छौँ । तर यो बर्ष भने पूर्वाधार विकासले मात्र हुँदैन भनेर अलि फरक तरिकाबाट लागेका छौं । जस्तै आर्थिक विकास, सामाजिक विकास, राजनीतिक विकास, साँस्कृतिक विकास, दलित लक्षित वर्गहरुको लागि भनेर बजेट विनियोजन गरिएको छ ।

· बजेट, नीति र कार्यक्रम बनाइरहँदा तपाईहरुले ‘म बनाउछु, मेरो बनेपा’ भन्नु भको थियो नि हैन ?

२०६८ सालको जनगणना अनुसार बनेपा नगरपालिकाको ५६ हजार जनसंख्या छ । तर भुकम्पपछि बनेपामा स्थायी बसोबासका लागि आउनेको संख्या ह्वात्तै बढेको छ । यस्तो अवस्थामा जनप्रतिनिधि एक्लैले गरेर मात्र पनि समाज परिवर्तन हुन सक्दैन । त्यसैले समाज रुपान्तरण गर्नुछ भने प्रत्येक ब्यक्तिले मबाट सुरु गर्नुपर्छ । अनि मात्र हामी सुखी बनेपाली हुन सक्छौ भनेर ‘म बनाउँछु, मेरो बनेपा’ भन्ने नारा नै बनाएर काम अघि बढाउन सुरु गरेका हौँ ।

· अब हामी थोरै न्यायिक समितिको कुरा गरौ, कसरी सञ्चालन भैरहेको छ न्यायिक समिति ?

न्यायिक समितिको संयोजक पनि संबिधानले उपप्रमुखलाई नै तोकेको छ । जसमा २ जना निर्वाचित सदस्य सहित तीनजना हुन्छौ । कानुन बनाउने अधिकार स्थानीय तहलाई छ । बनेपा नगरपालिकाले न्यायिक सम्बन्धी कार्यविधी ऐन पास गरिसकेको छ । बनेपा नगरपालिकाले इजलास पनि बनाइसकेको छ ।

हामी निर्वाचित भएर आउने बित्तिकै न्यायिक समितिले सबै कुराहरु हेर्ने होला भन्ठानेर नगरबासीहरु नगरपालिकामा आउनुहुुन्थ्यो । जुन फौजदारी मुद्दाहरु हाम्रो क्षेत्रभित्र पर्दैनथ्यो । त्यसैले उहाँहरुलाई हामीले हाम्रो क्षेत्राधिकार पर्ने कुराहरु यो–यो हो भनेर बुझाएर पठाउने गरेका छौं । हाम्रो क्षेत्र अधिकार भित्रका कुराहरुमा चाहिँ मेलमिलाप गर्ने १३ वटा तथा निर्णय गर्ने अधिकार ११ वटा छ ।

स्थानीय तह बन्नुभन्दा अगाडी झै झगडा भयो भने ८ दिनको तालिम लिएर बन्नुभएका मेलमिलापकर्ताहरुबाट आधिकारीक रुपमा मेलमिलाप गराउने चलन थियो तर स्थानीय तह बनिसकेपछि ऐनमा नै के भनेर संवोधन गरेको छ भने, मेलमिलापकर्ताहरुलाई न्यायिक समितिमा नै आवद्ध गर । त्यसैले पनि हामीले गत बर्ष मेलमिलापकर्ताहरुको सूचिकृत ग¥यौं । जसमा ६२ जना हुनुहुन्थ्यो । यसपालि चाहिँ झण्डै ७० जना हुनुहुन्छ । तर केही वडामा मेलमिलापकर्ता नभएको अवस्थामा हामीले यसपाली ९ जनाालाई तालिम दिएर मेलमिलापकर्ताहरु तयार पारेका छांै । वास्तवमा भन्ने हो भने अहिले न्यायिक समितिमा जुरुरी गर्ने क्रम बढिरहेको छ । अहिले औपचारिक रुपमा १२ वटा घटना दर्ता भएका छन् । ५ वटा न्यायिक समितिले नै समाधान गरिसकेको छ भने एउटा मुद्दालाई धेरै प्रयासपछि पनि मिलाउन नसकेपछि अदालतमा पठाइसकेका छौं ।

· अरु स्थानीय सरकारको न्यायिक समितिमा धरै समस्या आइरहेको भन्ने सुनिन्छ, तपाईकोमा कस्तो छ ?

हुनत हाम्रो नगरपालिकामा कानुन अधिकृत पनि हुनुहुन्छ र कानुनी सल्लाहाकार पनि हुनुहुन्छ । अनि म आफै पनि कानुन कै विद्यार्थी हुँ । तर पनि अप्ठ्याराहरु निकै छन् । जस्तो एउटा पक्ष आएर निवेदन दिनुहुन्छ तर अर्को पक्ष आउन मान्नु हँुदैन अनि नआएकोे पक्षलाई झिकाउने अधिकार हामीलाई दिएको छैन । यो हाम्रो नगरको न्यायिक समितिको गम्भीर समस्या हो । यो बिषयमा चाहिँ सम्बन्धित प्रदेश र संघीय सरकारले बेलैमा ध्यान दिन आवश्यक भएको महसुस म जस्तै धेरै स्थानीय सरकारले गरेका छन् ।

· बनेपा नगरपालिका सास्ँकृतिक रुपमा पनि धनी मानिन्छ, यसको संरक्षण र विकासमा चाहिँ नगरपालिकाले कत्तिको ध्यान दिएको छ ?

बनेपा नगरपालिका एउटा साँकृतिक धरोहर नै हो । नगरभित्र चण्डेश्वरी, नाला क्षेत्र जुन चाहिं पुरातात्विक सम्पदाहरुले भरीपूर्ण क्षेत्र हो । यस्तो महत्व भएको हाम्रो नगरलाई नगर सरकारले चासोे नदिने त कुरै भएन । हामीले गत बर्ष जात्रा, मेला÷पर्वको लागि भनेर ३५ लाख रुपैँया छुट्याएका थियांै । विभिन्न ठाउँमा मठ मन्दिहरु, पाटी÷पौवा पनि निर्माण गरिरहेका छौं । बनेपा नगरपालिकाको नगर सरकारले आर्थिक, सामाजिक मात्र नभएर साँस्कृतिक क्षेत्रलाई पनि उत्तिकै महत्व दिएको छ ।

· बनेपा नगरपालिकाको मुख्य समस्या भनेको फोहोर मैला जस्तै खानेपानी भन्ने कुरा चुनावी घोषणापत्रदेखि नै उठाउनु भएको थियो । खानेपानीको समस्या समाधानका के कस्ता काम भएका छन् ?

हो, बनेपा नगगरपालिकामा खानेपानी, फोहोरमैला व्यवस्थापनको ठूलै चुनौती छ । खानेपानीका केही योजनाहरु अहिले प्राकृतिक विपत्तिका कारण अबरुद्ध भएका छन् । अब ती योजनाहरु फेरी केही समयमा नै सुरु हुन्छन् । बनेपा नगरपालिकाको वडा नं १३, १४ र १० मा खानेपानीको ठूलो योजना सञ्चालन गरेका छौं । त्यहाँ ६५ हजार र एक लाख लिटरको ट्याङ्की पनि बनाइ सकिएको छ । यस कामका लागि प्रदेश सरकार बनेपा नगरपालिकाको लगानी छ । अबको १÷२ बर्षमा नै यहाँका स्थानीयले आशापुरीको स्वच्छ पानी खान पाउनुहुनेछ ।

अर्को चाहिँ वडा नं १ जहाँ १ लाख लिटरको ट्याङ्कि बनिसकेको छ । त्यसैगरी नाला क्षेत्रमा धेरै खानेपानीको स्रोतहरु छन् । त्यहाँ अहिले हिले, जलजले कृत्रिम ताल निर्माण पनि भैरहेको छ । त्यसको डिपिआर बनाउन प्रदेश सरकारले ७५ लाख छुट्याएको छ । अब यो केही बर्षमा नै सम्पन्न हुनेछ । त्यससैगरी वडा नं ५ र ६ मा पनि यो बर्ष खानेपानी पु¥याउनको लागी ५० लाख रुपैँया बजेट विनियोजन गरेका छौं ।

· तपाई बनेपा नगरपालिकाको राजस्व समितिको पनि संयोजक हुनुहुन्छ । बनेपामा राजस्व कत्तिको संकलन के कसरी हुने गरेको छ

बनेपामा राजस्व संकलन गर्ने स्रोत भनेको एकिकृत सम्पत्ति, व्यवसायिक कर र ढुङगा खानी गरी तीन वटा स्रोतहरु छन् । गत बर्ष हामीले आठ करोडको लक्ष्य लिएका थियौँ । त्यसमा बनेपाको स्थानीय सरकारले ११ करोड राजस्व संकालन गर्न सफल भयो । यस बर्ष चाहिँ व्यवसायिक करको दायराभित्र नआएकालाई व्यवसायिक करको दायरभित्र ल्याउने र सम्पति कर चाहिँ महङ्गो भएको हुदाँ त्यसलाई कम गराउने पहलका साथ नगर सरकारले योजना बनाएर काम गरिरहेको छ ।