भृकुटीमण्डपको विशाल प्रदर्शनीस्थलमा केही दिनदेखि छुट्टै संसार देखिन्थ्यो। बाहिर काठमाडौंको व्यस्त सडक, धुलो, भीड र हतारो थियो। तर प्रदर्शनीस्थलभित्र प्रवेश गर्नेबित्तिकै दृश्य बदलिन्थ्यो । चम्किला विद्युतीय गाडी, अत्याधुनिक मोटरसाइकल, स्मार्ट प्रविधि, चार्जिङ स्टेसन, नयाँ पुस्ताका उपकरण र भविष्यको मोबिलिटीबारे उत्साहपूर्वक कुरा गरिरहेका मानिसहरूको भीड।

कसैको हातमा मोबाइल थियो, कसैको हातमा एक्स्पोको टिकट। कोही नयाँ गाडीको डिजाइन नियालिरहेका थिए, कोही त्यसको ब्याट्री क्षमता र रेन्जबारे सोधिरहेका थिए। युवाहरू नयाँ प्रविधिसँग सेल्फी खिचिरहेका थिए भने परिवारका सदस्यहरू बालबालिकालाई सँगै लिएर विभिन्न स्टल घुमिरहेका थिए। व्यवसायीहरू ग्राहकको रुचि बुझ्न व्यस्त थिए। विद्यार्थीहरू प्रविधि हेर्दै प्रश्न गरिरहेका थिए।

नाइमा नेपाल मोबिलिटी एक्स्पो २०२६ केवल गाडी हेर्ने ठाउँ रहेन, भविष्यलाई नजिकबाट अनुभूति गर्ने एउटा साझा थलो बन्यो।साउन २६ गतेदेखि भृकुटीमण्डपमा सुरु भएको एक्स्पोमा अन्तिम दिनसम्म आइपुग्दा १ लाख ८० हजारभन्दा बढी मानिस पुगे। आयोजकले अपेक्षा गरेको संख्याभन्दा पनि धेरै दर्शकको उपस्थितिले नेपालको मोबिलिटी बजारप्रतिको बढ्दो आकर्षणलाई स्पष्ट देखायो। तर एक्स्पोको वास्तविक कथा भीडको संख्याभन्दा अझ गहिरो थियो।

भीडभित्र देखिएको बदलिँदो नेपाल- एक दशकअघि नेपालमा नयाँ गाडीको चर्चा हुँदा पेट्रोल वा डिजेल, माइलेज र मूल्य मुख्य प्रश्न हुन्थे। अहिले त्यो तस्वीर बदलिँदैछ। एक्स्पोमा मानिसहरू सोधिरहेका थिए—एकपटक चार्ज गर्दा कति किलोमिटर चल्छ? ब्याट्री कति वर्ष टिक्छ? चार्जिङ कहाँ हुन्छ? स्मार्ट फिचर के–के छन्? एआईको प्रयोग कसरी हुन्छ? ब्याट्री बिग्रिएपछि के हुन्छ?

यी प्रश्नले नेपाली उपभोक्ताको सोचमा आएको परिवर्तनलाई देखाउँथे। विशेषगरी युवापुस्तामा नयाँ प्रविधिप्रतिको आकर्षण निकै स्पष्ट देखिन्थ्यो। नयाँ विद्युतीय सवारीसाधनको डिजाइनसँगै त्यसमा प्रयोग भएको प्रविधि बुझ्न उनीहरूको रुचि देखिन्थ्यो। कतिपय युवाहरू स्टलमा लामो समय बसेर प्राविधिक जानकारी लिइरहेका थिए।

त्यहाँ केवल ग्राहक थिएनन्, भोलिको बजार खोजिरहेका सम्भावित उद्यमी पनि थिए। गाडीको स्टलबाट प्रविधिको बहससम्म नाइमा एक्स्पोको अर्को विशेषता थियो । यसले गाडीलाई मात्र केन्द्रमा राखेन। मोबिलिटीको भविष्य निर्धारण गर्ने प्रविधि, ऊर्जा, वित्त र सीपबारे पनि बहस गर्‍यो। ‘AI and Automotive Technology: Driving the Future of Mobility’ विषयमा भएको अन्तरक्रिया त्यसैको महत्वपूर्ण उदाहरण थियो।

आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स अब मोबाइल फोन वा कम्प्युटरमा मात्र सीमित छैन। सवारीसाधनसँग यसको सम्बन्ध कसरी विस्तार हुन सक्छ भन्ने विषयमा भएको छलफलले नेपाली बजारमा नयाँ बहस सुरु गर्‍यो। स्मार्ट सवारीसाधन, चालक सहायता प्रणाली, कनेक्टेड कार, डेटा र स्वचालित प्रविधिको चर्चा गर्दै गर्दा एउटा कुरा स्पष्ट देखिन्थ्यो—भविष्यको गाडी केवल गाडी हुनेछैन, त्यो प्रविधिको एउटा चलायमान प्लेटफर्म हुनेछ।

त्यसैगरी ‘Technical: Battery Recycle and Ethanol Blending in Fuel’ विषयको छलफलले हरित मोबिलिटीको अर्को महत्वपूर्ण पाटो उजागर गर्‍यो। ईभीको संख्या बढ्दै जाँदा पुराना ब्याट्रीको व्यवस्थापन, पुनःप्रयोग र रिसाइकलिङ आफैंमा नयाँ व्यवसाय बन्न सक्छ। इथानोल मिश्रणको बहसले परम्परागत इन्धन प्रणालीलाई समेत वातावरणमैत्री बनाउने सम्भावनातर्फ ध्यान खिच्यो। मोबिलिटीसँग जोडिएको पैसा र सुरक्षा ।

नयाँ प्रविधि आए पनि त्यसलाई आम मानिसको पहुँचमा पुर्‍याउन वित्तीय प्रणाली आवश्यक हुन्छ। यही विषयमा ‘Mobilizing Mobility through Finance & Insurance’ शीर्षकमा भएको छलफलले मोबिलिटी, बैंकिङ र बीमाबीचको सम्बन्धलाई उजागर गर्‍यो।

नयाँ सवारीसाधन किन्न चाहने ग्राहकदेखि नयाँ व्यवसाय सुरु गर्न चाहने युवासम्मका लागि वित्तीय पहुँच महत्वपूर्ण छ। त्यसैले मोबिलिटीको भविष्य गाडी निर्माता वा आयातकर्ताले मात्र बनाउने होइन, बैंक, बीमा कम्पनी, प्रविधि कम्पनी, ऊर्जा क्षेत्र र नयाँ उद्यमीहरूको सहकार्यले पनि बनाउनेछ।

स्टलमा देखिएको उत्साह, आँखामा देखिएको सपना

एक्स्पोको सबैभन्दा मन छुने दृश्य भनेको मानिसहरूको उत्साह थियो। कुनै परिवार नयाँ गाडीभित्र बसेर फोटो खिच्दै थियो। कुनै युवा मोटरसाइकलको प्रविधि बुझ्दै थियो। कुनै अभिभावक छोराछोरीलाई नयाँ प्रविधिबारे बताउँदै थिए। व्यवसायीहरू ग्राहकसँग कुरा गरिरहेका थिए। विद्यार्थीहरू भविष्यमा आफूले गर्न सक्ने कामबारे सोचिरहेका थिए।

कुनै स्टलमा भीड बाक्लो थियो, कतै प्राविधिक कर्मचारी ग्राहकलाई गाडीका फिचर बुझाइरहेका थिए। कसैको आँखामा नयाँ गाडी किन्ने सपना थियो, कसैको आँखामा नयाँ व्यवसाय गर्ने सपना। यही दृश्यले एक्स्पोलाई केवल व्यापारिक कार्यक्रमभन्दा माथि उठाएको थियो।

५५ भन्दा बढी ब्रान्डको सहभागिता र ५३ वटा नयाँ उत्पादन सार्वजनिक हुनु नेपालको मोबिलिटी बजारका लागि महत्वपूर्ण घटना हो। तर यसको प्रभाव प्रदर्शनीस्थलको चार पर्खालभित्र मात्र सीमित रहने विषय होइन। ईभी बढेसँगै चार्जिङ पूर्वाधार चाहिन्छ। ब्याट्री बढेसँगै रिसाइकलिङ उद्योग चाहिन्छ। स्मार्ट सवारीसाधन बढेसँगै सफ्टवेयर र डेटा सेवा चाहिन्छ। नयाँ प्रविधिसँगै दक्ष जनशक्ति चाहिन्छ। सवारीसाधन बढेसँगै वित्त र बीमाको नयाँ मोडल चाहिन्छ।

अर्थात् एउटा नयाँ गाडी बजारमा आउँदा त्यससँगै धेरै नयाँ बजार जन्मिन्छन्। नाइमा एक्स्पोले सम्भवतः यही सम्भावनाको ढोका खोलेको छ। भृकुटीमण्डपबाट बाहिरिँदै गरेका मानिसहरूको हातमा एक्स्पोको झोला थियो, तर मनमा भने नयाँ प्रविधिको अनुभव बोकेर उनीहरू फर्किरहेका थिए। कसैले नयाँ गाडीबारे सोच्दै थियो, कसैले ईभीबारे, कसैले प्रविधिबारे त कसैले आफ्नो भविष्यको व्यवसायबारे।

तर एक्स्पो सकिएसँगै एउटा प्रश्न भने बाँकी छ- अब फेरि यस्तो दिन कहिले आउँछ ?

एक्स्पोमा प्रवेश गर्ने दर्शकका लागि यो केवल गाडी हेर्ने ठाउँ थिएन। कसैका लागि नयाँ ईभी नजिकबाट नियाल्ने अवसर बन्यो, कसैका लागि नयाँ प्रविधि बुझ्ने ठाउँ। युवाका लागि रोजगारी, सीप र उद्यमका सम्भावना खोज्ने थलो बन्यो भने व्यवसायीका लागि बदलिँदो बजारको संकेत बुझ्ने अवसर।

केही दिनका लागि भृकुटीमण्डप आफैं एउटा फरक संसारजस्तो देखियो। एउटै परिसरमा नयाँ पुस्ताका सवारीदेखि चार्जिङ प्रविधि, स्मार्ट मोबिलिटी र विद्युतीय भविष्यका अनेक कथा देखिए। भीडमा देखिएको उत्साहले नेपाली उपभोक्ताको रुचि र अपेक्षा पनि बदलिँदै गएको संकेत गर्‍यो। एक्स्पो सकियो, स्टलहरू हट्दैछन्, गाडीहरू आ–आफ्नो ठाउँ फर्किँदैछन्। तर त्यहाँ देखिएको प्रविधि र सम्भावनाको बहस भने अब सडक, बजार र उपभोक्ताको रोजाइमा निरन्तर रहनेछ।

त्यसैले नाइमा एक्स्पो २०२६ लाई एउटा अटोमोबाइल प्रदर्शनी मात्र भनेर बुझ्नु अपूर्ण हुन्छ। यो बदलिँदो नेपाली समाजको एउटा झलक थियो, जहाँ उपभोक्ता नयाँ प्रविधि खोजिरहेको छ, युवा नयाँ अवसर खोजिरहेको छ र उद्योग नयाँ बजार खोजिरहेको छ। भृकुटीमण्डपमा केही दिन देखिएको त्यो उत्साह केवल एक्स्पोको भीड थिएन। त्यो नेपालको मोबिलिटी क्षेत्र कता जाँदैछ भन्ने संकेत पनि थियो। अब भृकुटीमण्डप फेरि शान्त होला, बत्तीहरू निभ्लान्, स्टलहरू हट्लान्। तर यहाँ देखिएका सपना कहाँ निभ्छन् र ? ती त अब हजारौँ युवाको सोचमा, उपभोक्ताको रोजाइमा र नेपाली सडकमा गुड्ने नयाँ पुस्ताका सवारीसँगै अघि बढ्नेछन्। नाइमा एक्स्पो २०२६ सकियो, तर यात्राको सुरुवात भएको छ । फेरि भेटौँला, अझ ठूलो सपना, अझ नयाँ प्रविधि र अझ उत्साह बोकेर !

-पावेल शाही