काठमाडौं । राजधानीको टुँडिखेलमा अमेरिकी सैनिक ब्यान्डको प्रस्तुति सार्वजनिक भएसँगै राजनीतिक वृत्तमा तरंग पैदा भएको छ। प्रतिनिधिसभा निर्वाचनको मुखैमा सेना दिवस तथा महाशिवरात्रिका बेला देखिएको यो दृश्यले सामाजिक सञ्जालमा तीव्र प्रतिक्रिया जन्माएको छ।

नेपाली सेना ले भने यो कार्यक्रमलाई नियमित सैन्य कूटनीतिक अभ्यासको निरन्तरता मात्र भएको दाबी गरेको छ। सेनाका प्रवक्ता सहायक रथी राजाराम बस्नेत का अनुसार सेना दिवसमा मित्रराष्ट्रका ब्यान्ड टोली सहभागी हुने परम्परा पुरानै हो र नेपालले पनि अन्य देशका यस्ता कार्यक्रममा सहभागिता जनाउँदै आएको छ।

नेपाल र संयुक्त राज्य अमेरिका बीच सन् १९४७ यता सैन्य सम्बन्ध कायम रहँदै आएको छ। नेपालले भारत, चीन, बेलायत र पाकिस्तान लगायतका देशसँग पनि संयुक्त अभ्यास गर्दै आएको छ। त्यसैले एक्लै अमेरिकाको प्रस्तुति अस्वाभाविक होइन भन्ने सेनाको तर्क छ।

तर प्रश्न यतिमै टुंगिँदैन। चुनाव आउन केही दिन मात्र बाँकी रहेको संवेदनशील समयमा विदेशी सैनिक उपस्थितिको दृश्य सार्वजनिक हुनु राजनीतिक रूपमा संवेदनशील विषय बन्नु स्वाभाविक हो। लोकतान्त्रिक अभ्यासको केन्द्रमा रहेको निर्वाचन प्रक्रियाको समयमा यस्ता गतिविधि जनमानसमा शंका पैदा गर्ने खालका हुन सक्छन् भन्ने तर्क आलोचकहरूको छ।

एक पक्षले यसलाई बाह्य प्रभावको संकेतका रूपमा व्याख्या गर्दै सरकार र सेनाको प्राथमिकतामाथि प्रश्न उठाएको छ। अर्का पक्षले भने यसलाई अनावश्यक रूपमा राजनीतिक रंग दिइएको भन्दै भ्रामक प्रचार नगर्न आग्रह गरेको छ।

यथार्थ जे भए पनि, पारदर्शिता र संवेदनशीलता दुवै लोकतन्त्रका आधारस्तम्भ हुन्। नियमित अभ्यास भए पनि समय, सन्दर्भ र जनधारणा बुझेर कदम चाल्नु राज्यका निकायहरूको दायित्व हो। चुनावी माहोलमा उठ्ने साना विषयसमेत ठूलो राजनीतिक बहसमा रूपान्तरण हुन सक्छन् । टुँडिखेलको यो प्रस्तुति त्यसैको ताजा उदाहरण बनेको छ।