काठमाडौं । गत महिनामा नेपालका विभिन्न सहरमा फैलिएको हिंसात्मक अशान्ति र आगजनी केवल स्वतःस्फूर्त विरोध थिएनन्। न्यूयोर्क टाइम्सको अनुसन्धान अनुसार ती घटनाहरू पूर्वनियोजित र समन्वित अभियानका रुपमा सञ्चालन गरिएको थियो, जसले सरकारी भवन, पार्टी कार्यालय र सञ्चार माध्यमहरूलाई लक्षित गरेको थियो।

सुरक्षा फुटेज, मोबाइल लोकेसन डेटा र प्रत्यक्षदर्शी बयानहरूले घटनालाई ‘भावनात्मक बिस्फोट’ भन्ने सरकारी दाबी कमजोर बनाएको छ। अनुसन्धानले देखाएको छ कि केही घण्टाभित्रै नेता तथा प्रभावशाली व्यक्तिहरूको विस्तृत विवरण तयार पारिएको थियो, र सरकारी भवनहरूमा अति प्रज्वलनशील रासायनिक पदार्थ प्रयोग गरिएको थियो।

काठमाडौं, पोखरा र विराटनगरमा आगजनीहरू एउटै समयमा र समन्वित रूपमा सञ्चालन गरिएको प्रत्यक्षदर्शीहरूले बताएका छन्। प्रदर्शनकारीहरूले हातमा पेट्रोल बम र अन्य ज्वलनशील पदार्थ बोकेका थिए, केहीलाई नगद समेत उपलब्ध गराइएको थियो। नेपाल प्रहरीको फरेन्सिक ल्याब र संवेदनशील दस्तावेजहरू पनि लक्षित थिए।

साइबर अनुसन्धानले देखाएको छ कि टेलिग्राम र इन्क्रिप्टेड च्याट ग्रुपहरूमा ‘एकै समयमा सडकमा उत्रन’ र ‘सरकारी प्रतिकहरूमा प्रहार’ गर्न निर्देशनहरू अज्ञात खाताबाट र विदेशी सिम कार्डमार्फत पठाइएको थियो।

सरकारी छानबिन सुरु भए पनि प्रमाणहरू नष्ट भएको, डिजिटल डेटा मेटिएको र राजनीतिक दबाबका कारण वास्तविक दोषीसम्म पुग्न कठिन हुने अवस्था रहेको छ।

विश्लेषकहरूले भनेका छन् कि घटनाले असन्तुष्ट जनताको आन्दोलनमा अशान्ति फैलाउने बाह्य वा आन्तरिक तत्वहरूको सक्रिय भूमिका देखाउँछ। न्यूयोर्क टाइम्सको रिपोर्टले पुष्टि गरेको छ—नेपालमा गत महिनाको आगजनी केवल सडकको आक्रोश होइन, बरु योजनाबद्ध रूपमा राज्यलाई अस्थिर पार्ने प्रयास थियो।

सरकारले छानबिन पारदर्शी र निष्पक्ष रूपमा अघि बढाउन सकेन भने जनविश्वास कमजोर हुने र भविष्यमा थप अराजकताका लागि अवसर सिर्जना हुने जोखिम बढ्ने विश्लेषकहरूको चेतावनी छ।

(न्यूयोर्क टाइम्सको रिपोर्टको आधारमा तयार पारिएको नेपाली समाचार)