२०८३, १ मंसिर मंगलबार

दिनेश त्रिपाठीको प्रश्न : आनीको नियुक्तिविरुद्ध बोल्दा नागरिक पक्राउ, सरकार संविधानभन्दा माथि छ ?

दिनेश त्रिपाठीको प्रश्न : आनीको नियुक्तिविरुद्ध बोल्दा नागरिक पक्राउ, सरकार संविधानभन्दा माथि छ ?


भैरहवा । वरिष्ठ अधिवक्ता दिनेश त्रिपाठीले लुम्बिनी विकास कोषको उपाध्यक्षमा आनी छोइङ डोल्माको नियुक्तिविरुद्ध आवाज उठाउने अभियन्तालाई पक्राउ गरिएको भन्दै सरकारको आलोचना गरेका छन् । उनले नागरिकको अभिव्यक्ति स्वतन्त्रता र असहमति प्रकट गर्ने अधिकारमाथि सरकारले हस्तक्षेप गरेको आरोप लगाए । 

मंगलबार रुपन्देहीको भैरहवामा पत्रकारहरूसँग कुराकानी गर्दै त्रिपाठीले लुम्बिनी बचाउ महाअभियानका संयोजक अकरम खाँसहित दुई अभियन्ताको गिरफ्तारी आपत्तिजनक र निन्दनीय रहेको बताए । उनले उक्त गिरफ्तारी संविधान र लोकतान्त्रिक मूल्य–मान्यताविपरीत भएको दावी गरे । 

शनिबार लुम्बिनी बचाउ महाअभियानले आयोजना गरेको विरोध कार्यक्रममा आफू पनि वक्ताका रूपमा सहभागी भएको उनले बताए । ‘हामी लोकतन्त्रमा छौं । हामीसँग लिखित संविधान छ । संविधानले विचार तथा अभिव्यक्तिको स्वतन्त्रता, असहमति प्रकट गर्ने र सुशासनका लागि आवाज उठाउने अधिकार दिएको छ,’ उनले भने, ‘सरकारले दमन गरेर नागरिकको आवाज दबाउन खोजेको छ ।’

त्रिपाठीले पक्राउ परेका अभियन्तालाई पक्राउ पूर्जी दिइएको थियो कि थिएन र उनीहरूलाई कुन कसुरमा पक्राउ गरिएको हो भन्नेबारे सरकारले स्पष्ट पार्नुपर्ने समेत बताए । उनले नागरिकलाई पक्राउको कारण थाहा पाउने र सम्मानपूर्वक बाँच्न पाउने संवैधानिक अधिकार रहेको उल्लेख गरे । 

‘आनी छोइङ डोल्माको नियुक्तिको विरोध गरेकै आधारमा कुनै नागरिकलाई गिरफ्तार गर्न मिल्छ ? सरकार संविधानभन्दा माथि छ ? के मुलुकमा अघोषित संकटकाल लागू भएको छ ?’ उनले प्रश्न गरे । सरकार निरन्तर स्वेच्छाचारी बन्दै गएको आरोप लगाउँदै त्रिपाठीले नागरिकको आवाज दबाउने कार्य तत्काल रोक्न माग गरे । उनले आनी छोइङ डोल्माको नियुक्तिको विरोधमा काठमाडौंको माइतीघर मण्डलामा आयोजित कार्यक्रममा आफू पनि सहभागी भएको जानकारी दिए ।

नियुक्ति प्रक्रियामाथि प्रश्न

त्रिपाठीले लुम्बिनी विकास कोषको उपाध्यक्षमा आनी छोइङ डोल्माको नियुक्ति प्रथम दृष्टिमै गैरकानूनी र स्वेच्छाचारी देखिएको दावी गरे । स्थानीय बासिन्दा तथा सरोकारवालासँग परामर्श नगरी नियुक्ति गरिएको भन्दै उनले नियुक्ति प्रक्रियाको पारदर्शीता र आधारमाथि प्रश्न उठाए । उपाध्यक्ष पदका लागि ६ देखि ७ सय जनाले आवेदन दिएको उल्लेख गर्दै उनले अन्य आवेदकको अन्तर्वार्ताबारे प्रश्न गरे । ‘यति धेरैले आवेदन दिएका थिए भने आनी कसरी अब्बल हुनुभयो ? उहाँको नियुक्तिको आधार र पारदर्शीता के हो ? बाँकी आवेदकको अन्तर्वार्तासमेत लिइएको छैन’ उनले भने ।

उनले नियुक्ति प्रक्रियामा मेरिटोक्रेसी अर्थात् योग्यताका आधारमा छनोट गर्ने पद्दति पालना नभएको आरोप लगाए । नियुक्ति प्रक्रियामाथि प्रश्न उठाउने सबै आवेदकलाई आन्दोलनमा सहभागी हुनसमेत उनले आग्रह गरे । नियुक्ति लेनदेनका आधारमा भएको हुन सक्ने आशंका व्यक्त गर्दै त्रिपाठीले यसबारे निष्पक्ष छानबीन हुनुपर्ने बताए ।

नागरिकता र सम्पत्तिबारे छानबीनको माग

त्रिपाठीले आनी छोइङ डोल्माको नागरिकता र सम्पत्तिसम्बन्धी विषयमा पनि प्रश्न उठाए । आमाबुबा तिब्बतबाट आएको भन्ने आनीकै भनाइ रहेको भन्दै उनले वंशजको नागरिकता प्राप्तिको आधारबारे छानबीन हुनुपर्ने माग गरे । त्यस्तै सम्पत्ति शुद्धीकरणसम्बन्धी विषय र कान्छा लामाको छोरा मात्र भएको र छोरी नै नभएको स्थानीयको उजुरीको अवस्थाबारे पनि प्रश्न उठाउँदै उनले सम्बन्धित विषयमा निष्पक्ष छानबीन गर्नुपर्ने बताए । ‘आनीमा अलिकति पनि नैतिकता छ भने उहाँ छानबीनका लागि अगाडि आउनुपर्छ,’ त्रिपाठीले भने ।

त्रिपाठीले सार्वजनिक पदमा नियुक्त हुने व्यक्तिको योग्यता र नैतिक चरित्र उच्च हुनुपर्नेमा जोड दिए । लुम्बिनी विश्वभरका शान्तिप्रेमी तथा बौद्ध धर्मावलम्बीको आस्थाको केन्द्र भएकाले त्यहाँ नियुक्त हुने व्यक्तिको आचरण र योग्यतामा विशेष ध्यान दिनुपर्ने उनको भनाइ थियो ।

आनीको अभिव्यक्तिप्रति पनि आपत्ति

त्रिपाठीले आनी छोइङ डोल्मा राम्रो गायिका तथा बुद्ध धर्मावलम्बी भएको भन्दै उहाँको योगदानप्रति सम्मान रहेको बताए । तर, सार्वजनिक पदप्रतिको मोह र पछिल्लो अभिव्यक्तिमाथि प्रश्न उठाउँदै उनले त्यस्तो पदमा रहने व्यक्तिमा उच्च नैतिक चरित्र हुनुपर्ने बताए । उनले आनीको अभिव्यक्ति अशोभनीय रहेको आरोप लगाउँदै त्यसले बौद्ध धर्मावलम्बीको भावनामा समेत चोट पुर्याएको दावी गरे । ‘सार्वजनिक पदमा नियुक्त हुन उच्च नैतिक चरित्र भएको व्यक्ति हुनुपर्छ । मासु भात खाएर विरोध गरेको भन्ने उहाँको पछिल्लो अभिव्यक्तिले नै उहाँलाई अयोग्य सावित गरिसकेको छ,’ त्रिपाठीले भने ।

सरकारले छानबीनको माग गर्ने नागरिकलाई पक्राउ गर्ने तर, छानबीनको माग गरिएका विषयमा आवश्यक कदम नचाल्ने गरेको आरोप लगाउँदै त्रिपाठीले प्रधानमन्त्री बालेन शाह र गृहमन्त्री सुदन गुरुङलाई संविधान र मौलिक हकको सम्मान गर्न आग्रह गरे । ‘जसको छानबीन गर्नुपर्ने हो, उसलाई केही गरिँदैन । जसले छानबीनको माग गरेको छ, उसलाई समातिन्छ,’ उनले भने । 

उनले आनी छोइङ डोल्माको नियुक्ति, नागरिकताको आधार र सम्पत्तिसम्बन्धी विषयमा उठेका प्रश्नको निष्पक्ष छानबीन गर्न तथा विरोधमा उत्रिएका नागरिकको संवैधानिक अधिकार सुनिश्चित गर्न सरकारसँग माग गरे । 

संयोजक खाँ रिहा

सोमबार राती पक्राउ परेका लुम्बिनी बचाउ महाअभियान, लुम्बिनीका संयोजक अकरम खाँ रिहा भएका छन् । सरकारले लुम्बिनी विकास कोषको उपाध्यक्षमा आनी छोइङ डोल्मालाई नियुक्त गरेको विरोधका क्रममा संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयनमन्त्री खड्क राज पौडेल (गनेस) को पुत्ला जलाएको आरोपमा खाँ पक्राउ परेका थिए । 

लुम्बिनी साँस्कृतिक नगरपालिका–६ निवासी ६१ वर्षिय खाँसहित दुईजनालाई इलाका प्रहरी कार्यालय, लुम्बिनीको टोलीले हिजो पक्राउ गरेको थियो । लुम्बिनीबाट पक्राउ परेका दुवैजनालाई जिल्ला प्रहरी कार्यालय, रुपन्देही ल्याइएको थियो ।

आगामी दिनमा आन्दोलनको स्वरुप परिवर्तन गर्ने र पुत्ला लगायत आगजनीका कार्यक्रम नगर्ने कागज गरेपछि मंगलबार दिउँसो प्रहरीले उनलाई रिहा गरेको हो । आफ्ना भाइको रोहबरमा प्रहरीले रिहा गरेको खाँले जानकारी दिए । 

महाअभियानका सह–संयोजक राम विकास चौधरीले सरकारलाई पटकपटक आग्रह गर्दा पनि पर्यटनमन्त्रीले लुम्बिनी विकास कोषका लागि अनउपयुक्त व्यक्ति पठाइसकेपछि आफूहरुको विरोध स्वभाविक भएको बताए । आफूहरुको विरोध शान्तिपूर्ण रहेको र आगामी दिनमा पनि शान्तिपूर्ण नै रहने उनले बताए । खानसँगै पक्राउ परेका लुम्बिनी साँस्कृतिक नगरपालिका–९ का ३३ वर्षीय वाजिउद्दिन मुसलमान पनि रिहा भएका छन् ।

प्रकाशित मिति : २०८३, ११ कार्तिक बुधबार  ८ : ४३ बजे

कुनै पनि देश अर्को देशको सम्मान गर्न नसक्ने गरी शक्तिशाली नबनोस्: प्रचण्ड

काठमाडौं । नेपाली कम्युनिस्ट पार्टीका संयोजक तथा पूर्वप्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहाल

एमालेको राष्ट्रिय भेला: स्थानीय तहको निर्वाचनमा केन्द्रित हुने, सहभागीबाट लिखित सुझाव अनिवार्य

काठमाडौं । नेकपा एमालेको राष्ट्रिय भेलामा केन्द्रीय नेतृत्वदेखि पालिका तहसम्मका

बल्खुमा छठ पर्वको उल्लास, उपराष्ट्रपतिको विशेष उपस्थिति

काठमाडौं। छठ पर्वको पावन अवसरमा बल्खु तराई समाजद्वारा कुमारी क्लबमा

अमेरिकामा सबै हवाई उडान किन रोकिए ?

काठमाडौ। अमेरिकी हवाई उड्डयन प्रशासन (FAA) ले प्राविधिक तथा सञ्चार

देउसी-भैलोका नाममा हुने अमर्यादित गतिविधि रोक्छौं : गृहमन्त्री

काठमाडौं । गृहमन्त्री सुधन गुरुङले चाडपर्वका नाममा हुने अश्लील तथा