२०८३, ३० कार्तिक सोमबार

कमलामाईले झेलिरहेको चुनौती

कमलामाईले झेलिरहेको चुनौती


अहिले हामी सवैजना एउटै साझा चुनौतीसँग लडिरहेका छौं र त्यो चुनौती भनेको जेन्जी उपद्रोहको बिध्वंश र त्यसपछि विकास निर्माणमा परिरहेको गतिरोध हो । हाम्रो राष्ट्र्रिय सम्पदाहरु सिंहदरवार, त्यसमा रहेको डाटासेन्टर, न्यायालय, जिल्ला प्रशासन, सरकारी कार्यालय र निजी सम्पति माथिको आगजनी र लुटपाटको संक्रमण नेपालको विकासलाई २० औं वर्ष पछाडि धकेलिदिएको छ ।
नेपालको राजनीतिक अवस्था पछिल्लो समय विभिन्न उतारचढावबाट गुज्रिरहेको छ । राजनीतिक दलहरूबीचको प्रतिस्पर्धा, जनअपेक्षाको वृद्धि तथा सामाजिक सञ्जालको गलत प्रयोगले राजनीतिक वातावरणलाई थप संवेदनशील बनाएको छ । यस्तै परिवेशमा देखिएको उपद्रब र त्यसपछिका आगजनी, तोडफोड र सार्वजनिक सम्पत्तिमा भएको क्षतिले राज्य संयन्त्रलाई ती संरचना ठड्याउन नयाँ चुनौती खडा गरेको छ । यससँगै विकास निर्माणका योजनाहरू प्रभावित भएका छन् भने विभिन्न तहका विकास बजेटमा कटौती हुँदा स्थानीय सरकारको जिम्मेवारी झन् बढेको छ ।
लोकतान्त्रिक व्यवस्थामा नागरिकलाई आफ्‌ना विचार र असन्तुष्टि व्यक्त गर्ने अधिकार हुन्छ । तर आन्दोलनका क्रममा सार्वजनिक तथा निजी सम्पत्तिमा आगजनी, तोडफोड र हिंसात्मक गतिविधि हुनु कुनै पनि हिसाबले स्वीकार्य हुन सक्दैन । यस्ता घटनाले राज्यको आर्थिक स्रोतमा नोक्सानी पुर्‍याउनुका साथै विकास निर्माणका कार्यहरूलाई समेत प्रभावित बनाउँछन् । सरकारी कार्यालय, अड्डा अदालत,प्रासन जस्ता सार्वजनिक संरचनामा भएको क्षतिले आम नागरिकको दैनिक जीवनमा प्रत्यक्ष असर गरिरहेको छ ।
वर्तमान परिस्थितिमा विकास निर्माणका लागि विनियोजित बजेट जेनजी सरकारले कटौटी गरेपछि कमलामाई नगरपािलकाका धेरै योजनाहरु अलपत्र परेका छन् । संघीय तथा प्रदेश सरकारबाट स्थानीय तहमा जाने अनुदान र सामाजिक सुरक्षाका सञ्चालित योजनाहरू प्रभावित बनेको छ । कतिपय स्थानीय तहले प्राथमिकताका योजनाहरू समेत कार्यान्वयन गर्न कठिनाई भएका छन् । यस्तो अवस्थामा उपलब्ध स्रोत र साधनको अधिकतम उपयोग गर्दै विकासका कामलाई निरन्तरता दिनु कमलामाई नगरपालिका र तपाई हाम्रो साझा कर्तव्य बनेको छ ।
स्थानीय तह नागरिकको सबैभन्दा नजिकको सरकार भएकाले आम नागरिकको दुःख सुखमा साथ दिनु मात्रै होइन, सामाजिक सद्भाव कायम राख्न महत्वपूर्ण भूमिका खेल्नु पर्छ । राजनैतिक अस्थिरता र अराजकता बढेका बेला स्थानीय तहले तल्लो तहका आधारभूत वर्ग, समुदाय, नागरिक समाज र सरोकारवालाबीच संवाद तथा सहकार्यको माध्यमबाट आम नगरवासीको हितका कामहरुलाई अगाडि बढाउनु पर्छ । नगरवासीहरूका गुनासा, अपेक्षा र सुझावलाई सुनुवाइ गर्ने र जनपक्षीय कामहरुलाई अगाडि बढाउन र व्याप्त असन्तुष्टिलाई सकारात्मक दिशातर्फ लैजान सबैको उत्तिकै महत्वपूर्ण भूमिका रहन्छ । यो सहकार्यले भविष्यमा हुने सम्भावित द्वन्द्व तथा अशान्तिलाई न्यूनीकरण गर्न मद्दत पुर्‍याउँछ ।
यसैगरी, कमलामाई नगरपलिकाले आउँदो आर्थिक वर्षको निति तथा कार्यक्रम र योजना विकास योजनाको प्राथमिकता पुनः निर्धारण गर्नुपर्ने आवश्यकता देखिएको छ । सीमित बजेटको अवस्थामा नागरिकको आधारभूत आवश्यकता पूरा गर्ने क्षेत्रमा विशेष ध्यान दिनुपर्छ । स्वास्थ्य, शिक्षा, कृषि, रोजगार तथा स्थानीय पूर्वाधार विकासलाई प्राथमिकतामा राखेर बजेट व्यवस्थापन गर्न सकेमा कम स्रोतबाट पनि प्रभावकारी परिणाम प्राप्त गर्न सकिन्छ । विकास योजनाको छनोट गर्दा राजनीतिक प्रभावभन्दा जनआवश्यकतालाई केन्द्रमा राख्नुपर्ने आवश्यकता पछिल्लो जेनजी उपद्रोहले अझ बढी देखिएको छ ।
स्थानीय समुदायमा पछाडि पारिएका समुदाय र युवाहरूलाई विकास प्रक्रियामा सहभागी गराउनु पनि स्थानीय तहको अर्को महत्वपूर्ण दायित्व हो । हालको पुस्ता सामाजिक सञ्जालमार्फत आफ्‌नो धारणा व्यक्त गर्न सक्रिय छ । उनीहरूलाई केवल आन्दोलनको शक्ति नभई विकासका साझेदारका रूपमा परिचालन गर्न सकिएमा स्थानीय विकासमा सकारात्मक ऊर्जा सिर्जना हुन सक्छ ।
पारदर्शिता र सुशासनको पक्ष पनि उत्तिकै महत्वपूर्ण मानिन्छ । एकातिर विकास बजेट कटौती र अर्कातिर योजना मागगर्दै आएको निवेदनको चाङले उपलब्ध स्रोतको प्रभावकारी र पारदर्शी उपयोगप्रति नागरिकको चासो बढ्नु स्वाभाविक मान्नुपर्छ । कमलामाईले सार्वजनिक सुनुवाई, सामाजिक परीक्षण तथा नियमित सूचना प्रवाहमार्फत जनविश्वास कायम राखिरहेको छ । त्यसैले नागरिकले आफ्‌नो कर र सार्वजनिक स्रोतको सदुपयोग भएको अनुभूति गर्छन्, तब विकासप्रति उनीहरूको अपनत्व र सहयोग पनि स्वतः बढ्दै जानेछ ।
निष्कर्ष
बदलिँदो राजनीतिक अवस्था, जेन्जी उपद्रोहपछिको सामाजिक प्रभाव, आगजनी तथा तोडफोडका घटनाले समग्र कमलामाईको विकास यात्रामा ठूला चुनौतीहरु थपिएका छन् । विकास बजेट कटौतीले यी चुनौतीलाई अझ जटिल बनाएको छ । तर यस्ता परिस्थितिमा कमलामाईले समन्वय, संवाद, सुशासन, प्राथमिकतामा आधारित विकास योजना तथा आधारभूत वर्गको सहभागितालाई केन्द्रमा राखेर काम गर्न सकेमा चुनौतीलाई अवसरमा रूपान्तरण गर्न सकिन्छ । स्थानीय सरकारको सक्रिय, जिम्मेवार र दूरदर्शी भूमिकाले मात्र दिगो विकास, सामाजिक सद्भाव र नागरिक विश्वासलाई सुदृढ बनाउन महत्वपूर्ण योगदान पुर्‍याउनेछ । लेखक कमलामाई नगरपालिका ७ का वडाध्यक्ष हुनुहुन्छ । (साभारः कमलामाई लेखमाला)

प्रकाशित मिति : २०८३, ३० जेष्ठ आईतबार  १० : ४२ बजे

कुनै पनि देश अर्को देशको सम्मान गर्न नसक्ने गरी शक्तिशाली नबनोस्: प्रचण्ड

काठमाडौं । नेपाली कम्युनिस्ट पार्टीका संयोजक तथा पूर्वप्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहाल

एमालेको राष्ट्रिय भेला: स्थानीय तहको निर्वाचनमा केन्द्रित हुने, सहभागीबाट लिखित सुझाव अनिवार्य

काठमाडौं । नेकपा एमालेको राष्ट्रिय भेलामा केन्द्रीय नेतृत्वदेखि पालिका तहसम्मका

बल्खुमा छठ पर्वको उल्लास, उपराष्ट्रपतिको विशेष उपस्थिति

काठमाडौं। छठ पर्वको पावन अवसरमा बल्खु तराई समाजद्वारा कुमारी क्लबमा

अमेरिकामा सबै हवाई उडान किन रोकिए ?

काठमाडौ। अमेरिकी हवाई उड्डयन प्रशासन (FAA) ले प्राविधिक तथा सञ्चार

देउसी-भैलोका नाममा हुने अमर्यादित गतिविधि रोक्छौं : गृहमन्त्री

काठमाडौं । गृहमन्त्री सुधन गुरुङले चाडपर्वका नाममा हुने अश्लील तथा