संयुक्त राज्य अमेरिका र इरान बीच इस्लामावाद मा भएको वार्ता निष्कर्षविहीन हुनु केवल कूटनीतिक असफलता मात्र होइन, क्षेत्रीय तथा अन्तर्राष्ट्रिय स्थायित्वका लागि चिन्ताजनक संकेत पनि हो। करिब २१ घण्टा लामो छलफलपछि पनि सहमति नजुट्नुले दुवै पक्षबीचको अविश्वास अझ गहिरिएको प्रस्ट देखिन्छ।

वार्ताको उद्देश्य स्पष्ट थियो-चलिरहेको तनाव कम गर्नु, सम्भावित सैन्य टकराव टार्नु र दीर्घकालीन समाधानतर्फ अगाडि बढ्नु। तर, जब जेडी भान्स नेतृत्वको टोली ‘अन्तिम प्रस्ताव’ सहित पनि फर्किन बाध्य हुन्छ, त्यसले कूटनीतिक सीमाहरू उजागर गर्छ। अर्कोतर्फ, इरानले अमेरिकामाथि ‘अत्यधिक माग’ राखेको आरोप लगाउनु र लचकता नदेखाउनु, वार्ता सफल हुन नसक्नुका मुख्य कारणहरूका रूपमा देखा पर्छन्।

अब प्रश्न उठ्छ अब के हुन्छ ?

पहिलो सम्भावना, तनाव अझ चर्किन सक्छ। वार्ताबाट कुनै नतिजा ननिस्किँदा दुवै पक्षले आफ्ना अडान कडा बनाउने संकेत देखिन्छ। यस्तो अवस्थामा सैन्य आक्रमणहरु वा अप्रत्यक्ष संघर्ष बढ्ने जोखिम उच्च हुन्छ। विशेषगरी मध्यपूर्व क्षेत्र, जुन पहिले नै संवेदनशील छ, थप अस्थिर हुन सक्छ।

दोस्रो, कूटनीतिक ढोका पूर्ण रूपमा बन्द भने भएको छैन। इतिहासले देखाएको छ कि अमेरिका-इरान सम्बन्धमा तनावका बीच पनि संवादका झिनो सम्भावना बाँकी रहन्छन्। अन्तर्राष्ट्रिय मध्यस्थकर्ताहरू-जस्तै युरोपेली राष्ट्रहरू वा क्षेत्रीय शक्तिहरू-पुनः वार्ता गराउने प्रयासमा लाग्न सक्छन्। तर यसका लागि दुवै पक्षले केही न केही लचकता देखाउनैपर्छ।

तेस्रो, आन्तरिक राजनीतिक दबाब पनि निर्णायक बन्न सक्छ। अमेरिका भित्र नेतृत्वले शक्ति प्रदर्शन गर्नुपर्ने दबाब छ भने इरानमा पनि राष्ट्रिय स्वाभिमानको मुद्दा प्रमुख हुन्छ। यी आन्तरिक कारकहरूले कूटनीतिक निर्णयलाई झन् जटिल बनाउने सम्भावना रहन्छ।

यस परिप्रेक्ष्यमा सबैभन्दा ठूलो चुनौती भनेको विश्वास पुनःस्थापना हो। विश्वासबिनाको संवाद केवल औपचारिकता मात्र हुन्छ, जसले दीर्घकालीन समाधान दिन सक्दैन।

अन्ततः, युद्ध कुनै पनि पक्षका लागि दीर्घकालीन समाधान होइन भन्ने यथार्थ दुवैले स्वीकार गर्नुपर्ने हुन्छ। कूटनीति असफल हुँदा विकल्पहरू सिमित हुँदै जान्छन्र- ती विकल्पहरू प्रायः महँगा र जोखिमपूर्ण हुन्छन्। त्यसैले, अहिलेको अवस्थालाई अन्त्य होइन, नयाँ संवादको सुरुवातका रूपमा लिनु नै बुद्धिमानी हुनेछ।