२३ सेप्टेम्बरमा विमानस्थलमै स्वागत, २४ सेप्टेम्बरमा ह्वाइट हाउसमा राजकीय समारोह

काठमाडौं । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले चिनियाँ राष्ट्रपति सी चिनफिङलाई वासिङ्टन आइपुग्दा विमानस्थलको रनवेमा पुगेर स्वागत गरेका छन्। अमेरिका–चीनबीच व्यापार, प्रविधि, सुरक्षा र रणनीतिक प्रभावको प्रतिस्पर्धा जारी रहेका बेला भएको यो असामान्य स्वागतले दुई शक्तिबीचको सम्बन्धमा नयाँ कूटनीतिक संकेत दिएको छ।

सी सेप्टेम्बर २३ को साँझ मेरील्यान्डस्थित जोइन्ट बेस एन्ड्रुजमा उत्रिएका थिए। ट्रम्प र प्रथम महिला मेलानिया ट्रम्पले उनलाई र उनकी पत्नी पेङ लियुआनलाई विमानस्थलमै स्वागत गरेका हुन्। सीको यो भ्रमण तीनदिने अमेरिकी राजकीय भ्रमण हो।

अमेरिकी राष्ट्रपतिले विदेशी राष्ट्राध्यक्षलाई विमानस्थलमै पुगेर स्वागत गर्ने अभ्यास नियमित नभएकाले यसलाई विशेष कूटनीतिक संकेतका रूपमा हेरिएको छ। काउन्सिल अन फरेन रिलेसन्सका अनुसार सीको वासिङ्टन भ्रमण ११ वर्षपछि भएको पहिलो राजकीय भ्रमण हो।

रनवेमा स्वागत, ह्वाइट हाउसमा राजकीय समारोह

यहाँ एउटा महत्वपूर्ण समयरेखा छुट्याउन आवश्यक छ। २३ सेप्टेम्बरमा ट्रम्पले सीलाई जोइन्ट बेस एन्ड्रुजमा स्वागत गरेका हुन्। २४ सेप्टेम्बरमा भने सीका लागि ह्वाइट हाउसको साउथ लनमा औपचारिक राजकीय स्वागत समारोह हुँदैछ। त्यसपछि दुई नेताबीच उच्चस्तरीय वार्ता र अन्य औपचारिक कार्यक्रम हुनेछन्।

ह्वाइट हाउसका अनुसार २४ सेप्टेम्बरको राजकीय स्वागत समारोहमा अमेरिकी सेनाका चारै अंगबाट ४७९ जना सैनिक सहभागी हुनेछन्। सैन्य सम्मान, दुवै देशका राष्ट्रिय धुन, सैन्य प्रदर्शन तथा बी–२ बम्बर र चार एफ–२२ लडाकु विमानको फ्लाइओभरसमेत कार्यक्रमको हिस्सा छ। यसको अर्थ २३ सेप्टेम्बरको रनवे स्वागत र २४ सेप्टेम्बरको ह्वाइट हाउस समारोह दुई अलग कार्यक्रम हुन्त-र दुवैले सीको भ्रमणलाई वासिङ्टनले दिएको उच्च राजनीतिक प्राथमिकता देखाउँछन्।

हात मिलेको छ, प्रतिस्पर्धा सकिएको छैन

ट्रम्प–सी भेटलाई अमेरिका–चीन सम्बन्धमा आएको आधारभूत परिवर्तनका रूपमा बुझ्न भने हतार हुनेछ। दुई देशबीच व्यापार, उच्च प्रविधि, कृत्रिम बुद्धिमत्ता, दुर्लभ खनिज, ताइवान र सुरक्षा नीतिमा गम्भीर मतभेद छन्। अहिलेको शिखर वार्तामा व्यापारसँगै एआई र रणनीतिक स्थिरता पनि महत्वपूर्ण विषय बनेका छन्। अर्थात् क्यामेरासामु सम्बन्ध न्यानो देखिन सक्छ, तर रणनीतिक प्रतिस्पर्धा कायमै छ। यही कारण रनवेमा भएको स्वागतलाई सम्बन्धको पूर्ण मोडभन्दा संवादका लागि वातावरण बनाउने संकेतका रूपमा बुझ्नु बढी उपयुक्त हुन्छ।

सीले महासभाभन्दा वासिङ्टन रोजेका हुन् ?

न्यूयोर्कमा संयुक्त राष्ट्रसंघको ८१औँ महासभाको उच्चस्तरीय बहस चलिरहेको छ। तर यसपटक चिनियाँ राष्ट्रपति सी स्वयं महासभामा सहभागी भएका छैनन्। चीनले महासभामा आफ्नो प्रतिनिधित्वका लागि उपराष्ट्रपति हान झेङलाई सेप्टेम्बर २४ देखि २६ सम्म न्यूयोर्क पठाएको छ। चिनियाँ विदेश मन्त्रालयका अनुसार हानले महासभाको सामान्य बहसमा भाग लिनुका साथै संयुक्त राष्ट्रसंघका महासचिव, महासभाका अध्यक्ष र अन्य नेतासँग भेट गर्नेछन्।

त्यसैले यसलाई चीनले संयुक्त राष्ट्रसंघलाई उपेक्षा गरेको भन्दा पनि यसपटक सीको व्यक्तिगत कूटनीतिक प्राथमिकता अमेरिका भ्रमणमा केन्द्रित गरेको घटनाका रूपमा हेर्न सकिन्छ।

असली परीक्षा वार्ताको टेबलमा

रनवेमा बिछ्याइएको रातो कार्पेटले विश्वको ध्यान तानेको छ। तर अमेरिका–चीन सम्बन्धको वास्तविक परीक्षा भने अब वार्ताको टेबलमा हुनेछ। व्यापारिक तनाव कसरी व्यवस्थापन हुन्छ? दुर्लभ खनिज र आपूर्ति शृङ्खलामा के समझदारी बन्छ? एआई र उच्च प्रविधिको प्रतिस्पर्धालाई कसरी नियन्त्रण गरिन्छ? ताइवानको प्रश्नमा दुवै पक्षको दूरी कति घट्छ? यी प्रश्नको उत्तरले ट्रम्पको रनवे स्वागतको वास्तविक कूटनीतिक अर्थ निर्धारण गर्नेछ।

अहिले देखिएको तस्वीर भने स्पष्ट छ-अमेरिका र चीन प्रतिस्पर्धी शक्ति हुन्, तर एकअर्कालाई बेवास्ता गर्न सक्ने अवस्थामा छैनन्। २३ सेप्टेम्बरको रनवे स्वागत र २४ सेप्टेम्बरको ह्वाइट हाउस राजकीय समारोह त्यसै यथार्थका दुई दृश्य हुन्।