काठमाडौँ । मार्गशीर्ष शुक्ल पूर्णिमाको अवसरमा आज किराँत समुदायले उँधौली पर्व धूमधामसँग मनाउँदैछन्। यो पर्व पितृको सम्मान र प्रकृतिको पूजा गर्ने अवसरको रूपमा मनाइन्छ।

किराँत समुदायका विभिन्न जातिहरू, जस्तै याक्खा, सुनुवार, राई र लिम्बूहरू, यस पर्वलाई आफ्ना परम्पराअनुसार मनाउँछन्। राई समुदायले यसलाई “उँधौली सकेला” भनेका छन् भने लिम्बू समुदायले “चासोक तङ्नाम” पर्वको रूपमा मनाउँदैछन्। लिम्बूहरूले चासोक तङ्नाम पर्वलाई तीन दिन अघि शुरू गरेका थिए, र आज संयुक्त रूपमा सबै किराँत समुदायहरूले उँधौली पर्व मनाउँछन्।

उँधौली पर्व कृषि र प्रकृतिको सम्मानमा आधारित छ। जब अन्न बाली पाक्छ, किराँत समुदायले इष्टदेवतालाई चढाउने, पितृलाई सम्झने र आफ्नो भरणपोषणको अनुमति माग्ने परम्परा राख्छन्। विशेष गरी, बाली लगाउने बेलामा यो पर्व मनाउने प्रचलन छ, जसलाई “यावा” वा “उँभौली” पर्व भनिन्छ।

किराँत समुदायका महिला र पुरुषहरू परम्परागत जातीय वेशभूषामा सजिएर च्याब्रङ बाजाको तालमा नाच्दै पर्व मनाउने स्थानमा पुग्छन्। विभिन्न नाचहरू जस्तै चण्डीनाच, च्याब्रङनाच, र ढोलनाच नाचेर सांस्कृतिक कार्यक्रमको आयोजना गरिन्छ।

ललितपुरको सानो हात्तीवन क्षेत्र किराँत समुदायको ऐतिहासिक धार्मिक तीर्थस्थल मानिन्छ र यहाँ विशेष रूपमा उँधौली पर्व मनाइन्छ। लिम्बू समुदायले युमासामाङ र थेवासामाङलाई इष्टदेवता मान्ने गर्दछन्, जबकि किराँत समुदाय तागेरा निङ्वाफुमाङलाई आफ्नो देवता मान्छन्। तागेरा निङ्वाफुमाङलाई मूर्तिबिहीन अदृश्य शक्ति मानिन्छ।

उँधौली पर्व प्राकृतिक सन्तुलन र पर्यावरण अनुकूलतामा पनि जोड दिन्छ। यस पर्वको अवसरमा खेतीपातीको सफलता र समृद्धिका लागि पूजा गरिन्छ, र उँधौली पर्वपछि खेतीपातीमा सफलता प्राप्त भएकोमा धन्यवाद दिने परम्परा छ।

आजको पर्वको अवसरमा सरकारी छुट्टीको घोषणा गरिएको छ, जसले देशभरिका किराँत समुदायका सदस्यहरूलाई यो पर्व भव्य रूपमा मनाउन मौका दिन्छ।