बुद्धि तामाङ
मान्छेको मनलाई उसले बनाएको अवधारणाले हाँक्छ । मनले भौतिक शरीरलाई हाँक्छ । भौतिक शरीरले विभिन्न क्रियाकलापहरूलाई हाँक्छ । भित्री अवधारणा सकारात्मक भए मन, वचन, शरीर र क्रियाकलाप पनि सकारात्मक हुन्छ र यदि, नकारात्मक भए सबै नकारात्मक हुन्छ । उसो भए सकारात्मक र नकारात्मक भनेको के हो रु सकारात्मक र नकारात्मक सोचमध्ये मान्छेको खुसी कुन चाहिँ ग्रन्थीमा निहित रहेको हुन्छ रु यसबारेमा केही चर्चा गरौं ।

सकारात्मक सोच बाहिरको भौतिक पदार्थ र वस्तुको रूपहरूमा नभई मान्छेको भित्री मनको संसारमा हुन्छ । घरजग्गा, बहुमूल्य पत्थर, बैंक ब्यालेन्स, भौतिक साधनजस्ता धनसम्पत्ति र समृद्धिले सम्पन्न हुँदैमा पनि खुसी प्राप्त हुँदैन । हुने भए नेपाललगायत विश्वका अर्बपतिहरू सबैभन्दा धेरै खुसी हुनु पथ्र्यो । यथार्थमा त्यस्तो देखिँदैन ।

हामी पनि बाँचौं र अरू पनि बाँचून्, मेरो पनि भलो होस् र अरूको पनि भलो होस् भन्ने सोच नै सकारात्मक सोच हो । यसले हाम्रो भित्री मनको ढोका उघारिन्छ । त्यसपछि पत्रपत्र उप्काउँदै मनको सकारात्मक र नकारात्मक पक्ष पढ्दै जानुपर्छ । सकारात्मक सोच भनेको प्रज्ञा र बौद्धिक मन हो । पवित्र र स्पष्ट मन हो । समानता र समभावको भावना हो । मित्रता र आपसी सहयोग हो । करुणा र विवेक हो । जीवनको यथार्थ पत्ता लगाउने ज्ञान हो । सन्तोष र आनन्द हो । शान्ति र सिर्जना हो ।

यसबाहेक धैर्य, साहस, निडर, जोस, जाँगर र आत्मविश्वास आदि सकारात्मक सोच हुन् । सहनशीलता, क्षमाशीलता आपसी सम्मान, विश्वास, इमानदारी, सहिष्णुता, सद्भाव, सहकार्यको भावना पनि सकारात्मक सोच नै हुन् । अन्त्यमा भित्री मनको रहस्य, चरित्र, स्वभाव र गुणबोध हुन्छ । साथै भित्री मन जागृति र परमआनन्दको अनुभूति गर्न सक्षम हुन्छ ।

आजका कम्प्युटर, मोबाइल, टिभी, आदि नयाँनयाँ डिजिटल साधनहरू र अनेक दर्शन तथा विश्व दृष्टिकोणलाई एकाग्र, शान्त, स्थिर एवं खुसी मनले आविष्कार गर्न सकेका हुन् । जस्तै, ज्ञानी र ध्यानी स्टिभस जब्सले विभिन्न स्तरका एप्पल कम्प्युटर र आईफोनहरूको विकास गर्न सक्यो ।

आपूmसँग भएको स्रोतसाधन र सामाजिक हैसियत कस्तो छ त्यसमा रमेर सन्तोष र आनन्द लिन सक्नुपर्छ । वर्तमान सन्तुष्टिको जगमा भविष्यको नवीन सन्तुष्टि प्राप्त गर्ने आधार तयार गर्छ । मात्रात्मक सन्तुष्टिले गुणात्मक र अस्थायी सन्तुष्टिले स्थायी सन्तुष्टि प्राप्त गर्ने आधार तयार गर्नु हो । यसले शान्ति र खुसी प्राप्त गर्दछ ।

सकारात्मक सोचले मित्रताको संख्यालाई विस्तार गर्छ । अनि समृद्धिलाई अगाडि बढाउन सहयोग दिने र लिने हातहरू सधैं हाम्रो वरिपरि पैmलिरहन्छ । विगतका सफलताबाट पाठ सिक्दै वर्तमान क्षमतालाई आत्मासात् गरी समृद्ध भविष्यका लागि परिकल्पना र योजना बनाएर अघि बढ्न प्रेरित गर्छ ।

जतिसुकै अप्ठ्यारो र असहज परिस्थितिमा पनि संयमित र धैर्यवान् भई जिम्मेवार हुन सिकाउँछ । सफलतामा नआत्तिने र सफलतामा नमात्तिने हुन्छ र साथै बाँच्नुको सार्थकता देख्छ । सकारात्मक सोच भित्री मनको संसारमा केन्द्रित हुँदा प्रत्येक दिनको प्रत्येक क्षणमा खुसीको अनुभूति गर्न सक्छ ।

सकारात्मक सोच, शान्ति र खुसीले मान्छेको जीवनमा समृद्धि ल्याउँछ । अनि मन खुसीले सधैं सिधा, ताजा, सहज, सरल, पवित्र, स्पष्ट र सर्वत्र व्याप्त भएको महसुस हुँदा भोलि आउने नयाँ दिन, महिना र वर्षहरूका लागि अहिले नै ऊ बाँचिरहेको हुन्छ । यही नै जीवनको वास्तविकता हो ।

सकारात्मक सोचको उल्टो अज्ञानता, राग, द्वेष, अहंकार र विभेद्, ईष्र्या र जलन, आशक्ति र डबन, मूर्खता र असुरक्षा, असन्तोष र विलाप, रिस र विनाश जस्ता नकारात्मक सोच रहेका छन् ।

यसले समृद्धि, शान्ति र सुख नभई दुःख दिन्छ । कतिपय मान्छे उसको जस्तो नाम, दाम, शक्ति, भौतिक भोगविलासीका वस्तु, विचार र देखावटी धार्मिक शीलसपथ ९६ आकर्षण० अरू कसैको भन्दा राम्रो र ठूलो भनेर आफैं मपाईं ठान्ने, गजक्क फुल्ने अहंकारले गर्दा समाजमा उँच नीच, ठूलोसानो भन्ने विभेद् उत्पन्न गर्छ ।

आफ्नो बाहेक अरूको ६ आकर्षणको प्रगति र खुसी देख्न नसक्ने व्यक्ति ईष्र्याले जल्छ । कतिपय मान्छे, उसले प्राप्त गरेका ६ आकर्षणमा आशक्त भई त्यसैमा चुर्लुम्म डुबिरहन्छ । ती ६ आकर्षणमा डुबिरहँदा सुँगुरजस्तै अल्छी र डुब्न पाएन भने छटपटी भएर असुरक्षाको महसुस गर्छ ।

कुनै मान्छे ऊसँग भएको ६ आकर्षणमा चित्त बुझाउन नसकी लोभी बन्छ । अनेक प्रकारका अपराध गरी ६ आकर्षणहरू थुपार्दै भोगविलासी जीवनमा फस्छ । कोही चाहिँ आपूmसँग भएको ६ आकर्षणमा सन्तोष हुन नसकी विलापमा फस्छ । कोही उसको ६ आकर्षणलाई अरूले प्रशंसा नगरेको भनेर रिस गर्छ ।

कसैले उसको ६ आकर्षणबारे अगाडि पछाडि, अघिपछि आलोचना गरेमा पनि अरूलाई रिस गर्छ । यदि उसको रिस थाम्न सकेन भने हिंसा र विनाशमा उत्रिन्छ । त्यति मात्र नभई उसका ती आकर्षणहरू घट्लान् भनेर सधैं चिन्तित भइरहन्छ । वैरभावको भावनाले अरूलाई घृणा र निन्दा गर्ने, आरोप र दोष लगाउने, चुनौती दिने गर्छ । साथै शंका, अधैर्य, हीनताबोध, दिकदारीपन, नैराश्यता, आदि नकारात्मक सोचले खुसीको हत्या गर्छ ।

जतिबेला खुसीको हत्या हुन्छ, त्यहीबेला मनको प्रज्ञा, बौद्धिकता, पवित्र, स्पष्ट, समानता, समभाव, शान्ति, आनन्द, करुणा, आदि पनि समाप्त हुन्छ । वैज्ञानिक अध्ययनअनुसार नकारात्मक सोच, शान्ति र खुसीले शरीरको रोग प्रतिरोध प्रणालीका शक्ति टी र बी सेल्स्हरू कम भएर तत्कालीन र दीर्घकालीन असर गर्छ ।

नकारात्मक सोचाइको कारण रक्तचाप, मधुमेह, चिनीरोग, दम, खोकी, टाउको दुख्ने, पेटको ग्यास्ट्रिक, अल्सर, मुटुको रोग, हड्डीसम्बन्धी रोगहरूलाई दोब्बर खतरा बढाउँदै लगेको तथ्य अनुसन्धानले देखाएका छन् । यसले आमाको गर्भमा रहेको बेला पुरुषको शरीरको विकास गर्ने टेस्टोस्टेरोन हर्मोनले गर्दा भएको हुन्छ ।

त्यसैले यो हर्मोन महिलाहरूमा भन्दा पुरुषहरूको शरीरमा ज्यादै धेरै हुने गर्दछ । जब रिसाएर आपराधिक कार्यमा संलग्न हुने बेलामा यो हर्मोन ज्यादै उत्तेजित हुन्छ । यस्तो बेला मुटुको रोग लाग्ने सम्भावना ज्यादा रहेको हुन्छ । अनि शरीर र मनको ऊर्जा कमजोर भएर खुसी धरपमा पर्छ र आयु घट्छ ।

जीवनमा असफलै असफल, गरिबी, अभाव, समस्या, दुःख, कष्ट, कमजोरी, खराब र नकारात्मक पक्षहरू मात्र केलाउने व्यक्ति झन् धेरै नकरात्मक पक्ष मात्र देख्न पुग्छ र कहिल्यै नटुंगिने चक्रमा फस्छ । यसले गर्दा कैयौं मानिसहरू निराश र तनाव भई संसारमा बाँच्नुभन्दा आत्महत्या गर्ने, केही गरी बाँचे पनि मानसिक तनाव, कुण्ठा, विकृति, अशान्ति, छिटो रिसाउने भई सधैंका लागि आत्मविश्वास गुमाउँछ ।

यस्ता मानिसले कहिल्यै पनि समृद्धि प्राप्त गर्न सक्दैन । त्यसपछि उसको मन अशान्त भई भोलि आउने नयाँ दिनहरू, महिनाहरू र वर्षका लागि अहिले नै ऊ मरिसकेको हुन्छ । नकारात्मक सोचको सट्टा हामीले समाज र आफुलाई सकारात्मक आँखाले बुझ्न थाल्छौं, तब शक्ति र ज्ञानलाई देख्न थाल्छौं । त्यसपछि समृद्धिको सिँढी चढ्दै शारीरिक आरोग्य, दीर्घायु, खुसी, शान्ति र परम आनन्दको अनुभूति हुन्छ । अब सकारात्मक सोच राखेर शान्ति र खुसी प्राप्त गर्ने कि नकारात्मक सोच राखेर अशान्ति र दुःखको भुमरीमा भासिने रु रोज्ने अधिकार तपाईंकै हातमा छ ।

सकारात्मक सोचले मित्रताको संख्यालाई विस्तार गर्छ । अनि, समृद्धिलाई अगाडि बढाउन सहयोग दिने र लिने हातहरू सधैं हाम्रो वरिपरि पैmलिरहन्छन् । विगतका सफलताबाट पाठ सिक्दै वर्तमान क्षमतालाई आत्मासात् गरी समृद्ध भविष्यका लागि परिकल्पना र योजना बनाएर अघि बढ्न प्रेरित गर्छ । निरन्तर……..